Energiewet 2026: dit verandert er voor jou thuis

De Energiewet geldt grotendeels sinds 1 januari 2026 en vervangt de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet [01]. De wet raakt vier dingen in huis: je energiemeter, je contract, de mogelijkheid om stroom te delen en de regels rond teruglevering. Op deze pagina staat wat er nu geldt, wat pas later komt en waar je op moet letten bij een brief van je leverancier of netbeheerder. Wil je weten welke regelingen er verder spelen, kijk dan bij het overzicht van energieregelingen en subsidies.

Wat is de nieuwe Energiewet?

De Energiewet is de wet die sinds 1 januari 2026 de regels voor elektriciteit en gas in Nederland bepaalt. De wet voegt twee oude wetten samen: de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet. Die waren geschreven voor een markt zonder zonnepanelen, thuisbatterijen en energie delen. Let op: "Energiewet 1998" bestaat niet; wie dat zoekt, bedoelt de Elektriciteitswet 1998.

Niet alles ging op dezelfde dag in. Het grootste deel geldt sinds 1 januari 2026. Artikel 7.8, over telefonische verkoop, ging op 1 juli 2026 in [01]: bedrijven mogen je sindsdien alleen nog commercieel bellen als je daar vooraf toestemming voor gaf. De uitzondering voor bestaande klanten is vervallen.

Moet ik een slimme meter nemen door de Energiewet?

Nee, een slimme meter is niet de enige optie. Wel moet je meewerken als de netbeheerder je analoge meter komt vervangen: dat is sinds 1 januari 2026 wettelijk verplicht [02]. Je kiest zelf wat ervoor in de plaats komt: een digitale meter zonder communicatie, een slimme meter, of een slimme meter waarvan je de communicatie laat uitzetten.

De vervanging is gratis als je ingaat op het aanbod van de netbeheerder. Reageer je niet binnen 6 weken op de eerste aanbiedingsbrief, dan kan het gratis aanbod vervallen en kan de netbeheerder plaatsingskosten rekenen [02]. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) houdt toezicht en kan bij blijvende weigering een last onder dwangsom opleggen. Betalen van die dwangsom heft de plicht niet op: de meter moet er alsnog komen.

Kies je een meter zonder actieve communicatie, dan lever je wat gebruiksgemak in. Energie delen en automatische verrekening bij een dynamisch contract werken dan niet. Een slimme meter registreert stroom per kwartier en gas per uur, maar je leverancier ontvangt zonder jouw toestemming alleen maandgegevens. Welke apparaten je thuis gebruikt, ziet niemand via de meter. Lees ook ons onderzoek slimme meters per gemeente.

Welke rechten krijg ik bij mijn energiecontract?

Elke leverancier met een vergunning moet sinds 1 januari 2026 twee modelcontracten aanbieden: een contract voor bepaalde tijd van minimaal 12 maanden met vaste tarieven, en een contract voor onbepaalde tijd met variabele tarieven [01]. De ACM stelde deze modelcontracten op 12 december 2025 vast. Een modelcontract is een verplicht standaardaanbod, niet automatisch het goedkoopste: vergelijken blijft nodig. Bekijk daarvoor ook onze vaste-contracten-teller.

Daarnaast regelt de wet:

• Leveranciers met meer dan 200.000 klanten moeten je op verzoek een dynamisch elektriciteitscontract aanbieden, als je meter met ingeschakelde communicatie dat aankan. Ze moeten je vooraf informeren over de mogelijkheden, kosten en risico's.
• Een opzegvergoeding mag alleen bij het tussentijds opzeggen van een contract voor bepaalde tijd met vaste prijs, en alleen als die vergoeding in je contract staat. Is een vergelijkbaar nieuw contract even duur of duurder, dan is de vergoeding nihil. Andere overstapkosten zijn verboden.
• De eindafrekening moet binnen 6 weken na het einde van je contract binnen zijn.
• Een waarborgsom mag maximaal een derde van je verwachte jaarbedrag zijn. Bij een jaarrekening van € 2.400 is dat dus hoogstens € 800.
• Prijzen en voorwaarden moeten transparant en redelijk zijn en vergelijkbaar gepresenteerd worden. Je hebt bovendien recht op kosteloze toegang tot ten minste een onafhankelijke vergelijkingssite die de ACM kan certificeren.

Krijg je een brief dat je voorwaarden veranderen "vanwege de nieuwe Energiewet"? Controleer dan drie dingen: welke bepaling precies verandert, per welke datum, en of je kosteloos mag opzeggen. Wijzigingen moeten vooraf schriftelijk worden aangekondigd; bij een prijswijziging verlangt de ACM minimaal een maand aankondigingstermijn. Niet elke wijziging die een leverancier aankondigt volgt uit de wet; het kan ook een eigen keuze van het bedrijf zijn.

Hoe werkt energie delen onder de Energiewet?

Energie delen is het administratief toewijzen van zelf opgewekte stroom aan iemand anders, bijvoorbeeld familie of buren. De stroom loopt gewoon via het openbare net; er ligt geen kabel van dak naar woning. Artikel 2.30 van de Energiewet stelt vier voorwaarden [01]:

1. Je hebt een overeenkomst met een leverancier die energie delen aanbiedt.
2. Alle deelnemers zitten bij diezelfde leverancier.
3. Elke deelnemer heeft een meter waarvan de communicatie wordt gebruikt.
4. Het delen wordt per kwartier verrekend.

Twee beperkingen worden vaak gemist. Ten eerste: een leverancier is niet verplicht energie delen aan te bieden. Biedt jouw leverancier het niet aan, dan kun je dit recht dus niet gebruiken. Ten tweede: delen met iemand die bij een andere leverancier zit, kan nog niet. Wetsvoorstel 36 990 (ingediend op 7 juli 2026) moet dat mogelijk maken, maar is op dit moment nog geen wet. Afstand maakt niet uit: delen van Groningen naar Zeeland mag, zolang aan de voorwaarden is voldaan.

Energie delen is geen gratis stroom. De ontvanger betaalt over de gedeelde elektriciteit gewoon energiebelasting en btw. En wie deelt, levert minder terug aan de eigen leverancier: gedeelde stroom telt niet meer mee voor salderen. Daardoor kan delen in 2026 financieel slechter uitpakken dan salderen. Reken dat na voordat je begint. Energie delen geldt alleen voor elektriciteit, niet voor gas.

Stopt salderen door de Energiewet?

Nee. De salderingsregeling blijft tot en met 31 december 2026 bestaan en stopt op 1 januari 2027 door een aparte wet (Staatsblad 2025, 17), niet door de Energiewet [03]. Wie beide door elkaar haalt, trekt verkeerde conclusies over zijn zonnepanelen.

Wat verandert er vanaf 1 januari 2027? Je krijgt dan een terugleververgoeding voor alle stroom die je teruglevert. Tot 1 januari 2030 is die vergoeding wettelijk minimaal 50 procent van je kale leveringstarief, dus exclusief energiebelasting en btw [04]. De vergoeding zelf mag niet negatief zijn, maar leveranciers mogen wel aparte terugleverkosten rekenen. Die kosten kunnen hoger uitvallen dan de vergoeding. Loopt je contract over de jaarwisseling heen, dan moet je leverancier het verbruik en de teruglevering splitsen in de periode tot en met 31 december 2026 en de periode daarna.

Wat gebeurt er als mijn energieleverancier failliet gaat?

Je zit niet zonder stroom of gas: de levering loopt door en binnen maximaal 20 werkdagen heb je volgens de ACM automatisch een andere leverancier [05]. De ACM controleert leveranciers sinds de Energiewet strenger op eigen vermogen, liquiditeit en inkoopstrategie, juist om faillissementen te voorkomen.

Wat er met je contract gebeurt, hangt af van het scenario. Neemt een andere leverancier de hele klantenportefeuille over, dan blijven je voorwaarden in beginsel behouden. Verdeelt de ACM de klanten omdat niemand de portefeuille overneemt, dan mag je nieuwe leverancier een nieuw aanbod doen en gelden je oude tarieven niet automatisch. Vooruitbetaalde voorschotten, bonussen en tegoeden zijn niet wettelijk gegarandeerd; die kunnen een vordering op de failliete boedel worden.

Wie houdt toezicht en waar kan ik terecht met klachten?

Begin altijd bij je leverancier: die moet een kosteloze en eenvoudige klachtenprocedure hebben. Kom je er niet uit, dan hangt de vervolgstap af van je probleem.