Energiecontract kiezen 2026: vast of variabel

Er is geen universeel beste energiecontract: de passende vorm hangt af van prijszekerheid, flexibiliteit, verbruik en zonnepanelen. De keuze gaat tussen vast, variabel en een contract met marktprijzen, met aparte aandacht voor uw rechten, vergelijken en de overgang naar 1 januari 2027.

Welk energiecontract past bij uw situatie?

Een vast contract geeft prijszekerheid voor de contractduur, een variabel contract kan wijzigen en een contract met marktprijzen volgt kortere prijsbewegingen. Kies eerst de prijsafspraak die bij uw situatie past en vergelijk daarna concrete aanbiedingen.

De drie prijsmechanismen voor energiecontracten op peildatum 24 augustus 2026.

Contractvorm	Tarief	Opzegvergoeding	Slimme meter	Hoofdafweging
Vast	Staat vast voor de hele contractduur, bijvoorbeeld één jaar	Mogelijk bij voortijdig opzeggen	Zie contractvoorwaarden	Prijszekerheid tijdens de looptijd
Variabel	Mag wijzigen als dit duidelijk in de voorwaarden staat en vooraf is gemeld	Nee	Zie contractvoorwaarden	Flexibiliteit, met kans op tariefwijzigingen
Contract met marktprijzen	Elektriciteit kan per kwartier, uur of dag variëren. Gas kan per dag variëren	Nee	Ja	Kosten bewegen mee met kortere prijsbewegingen

Vergelijk daarom niet alleen de prijs per kWh elektriciteit en per m³ gas. Ook vaste kosten, terugleverkosten en terugleververgoeding bepalen de verwachte jaaruitgaven.

Bij een variabel contract moet een prijswijziging voor particuliere klanten in beginsel minimaal één maand vooraf worden aangekondigd. [01] Bij tarieven die met de markt meebewegen zijn toekomstige kosten niet vooraf precies vast te stellen. [05]

Wat is het verschil tussen een vast, variabel en een contract met marktprijzen?

Het verschil zit in de manier waarop leveringstarieven kunnen bewegen. De contractvorm zegt iets over de prijsafspraak, niet meteen over alle onderdelen van uw rekening.

Bij een vast energiecontract staat de prijs voor de hele contractduur vast, bijvoorbeeld één jaar. U weet dus welk leveringstarief in die periode geldt. Bij voortijdig stoppen kan een opzegvergoeding gelden.

Bij een variabel contract mag de leverancier tarieven aanpassen als de voorwaarden dat duidelijk toestaan en u vooraf bent geïnformeerd. Bij het variabele modelcontract mogen tarieven vier maal per jaar wijzigen.

Bij een contract met marktprijzen kan het elektriciteitstarief per kwartier, uur of dag variëren. Het gastarief kan per dag variëren. Voor deze vorm is een slimme meter nodig. Lees meer over een contract met marktprijzen als u de prijsrisico's en de rol van de meter wilt beoordelen.

Is een vast of variabel energiecontract beter in 2026?

Nee, vast of variabel is niet voor ieder huishouden beter. Vast geeft zekerheid over het leveringstarief, terwijl variabel ruimte laat voor latere tariefwijzigingen.

De ACM stelt dat vaste contracten vaak duurder zijn dan variabele contracten of contracten met marktprijzen, maar geeft geen universeel advies voor één contracttype. [01] Of een aanbod past, hangt ook af van vaste kosten, looptijd, verbruik en zonnepanelen.

De ACM meldde op 13 augustus 2026 dat aangeboden tarieven voor vaste contracten in juli 2026 met 5% tot 11% waren gestegen ten opzichte van juni 2026. De ACM meldde ook een duidelijke stijging van variabele gastarieven per 1 juli 2026 en een lichte stijging per 1 augustus 2026. [08] Die ontwikkelingen zijn geen voorspelling van latere tarieven.

Prijzen uit januari 2026 zijn historische momentopnamen, geen aanbod voor augustus 2026. De ACM meldde toen voor driejarige vaste contracten circa € 0,24 per kWh elektriciteit en € 1,20 per m³ gas. Voor variabele contracten meldde de ACM gemiddeld rond € 0,27 per kWh elektriciteit en € 1,29 per m³ gas. [08]

Wat is een modelcontract en wanneer is het nuttig?

Een modelcontract is een door de ACM vastgesteld standaardcontract met gestandaardiseerde voorwaarden. Het is geen vierde prijsmechanisme naast vast, variabel en contracten met marktprijzen.

De ACM stelt de voorwaarden van dit standaardcontract vast. Leveranciers met een vergunning die elektriciteit of gas leveren aan kleinverbruikers moeten een vast modelcontract van minimaal twaalf maanden en een variabel modelcontract voor onbepaalde tijd aanbieden. [02]

Gebruik een modelcontract om voorwaarden naast andere aanbiedingen te leggen. Het is geen aparte tariefvorm. De verplichte modelcontracten gelden niet voor partijen die uitsluitend peer-to-peerhandel faciliteren of energiegemeenschappen.

Welke rechten hebt u uit de Energiewet?

De Energiewet geeft kleinverbruikers onder meer recht op modelcontracten en begrenst de kosten bij overstappen. Leveranciers mogen huishoudens en micro-ondernemingen bij een overstap geen andere kosten rekenen dan een eventueel toegestane opzegvergoeding. [02]

De wettelijke plicht rond contracten met marktprijzen is beperkt. Een leverancier met meer dan 200.000 eindafnemers moet op verzoek een contract aanbieden dat prijsvariatie op de spotmarkten volgt, als de klant een meetinrichting met gebruikte communicatiefunctionaliteit heeft. Deze aanbodplicht geldt dus niet voor iedere leverancier en niet automatisch voor iedere klant.

Lees meer over je rechten uit de Energiewet als u wilt nagaan welke regels gelden voor uw leverancier en aansluiting.

Waar moet u op letten bij energiecontracten vergelijken?

Vergelijk een aanbod op maat, niet alleen losse stroom- of gastarieven. De ACM adviseert ook om meer dan één vergelijkingssite te bekijken, omdat aanbiedingen per vergelijker en per dag kunnen verschillen. [01]

Vraag een aanbod op maat op met uw verbruik, woning, huishoudensgrootte en zonnepanelen. Een leverancier moet daarin alle kosten en een inschatting van de jaarlijkse kosten tonen. [05] Controleer in elk aanbod:

• verwachte jaaruitgaven en alle vaste kosten;
• begin- en einddatum en de looptijd;
• een mogelijke opzegvergoeding;
• gegevens over zonnepanelen en teruglevering;
• terugleverkosten en terugleververgoeding.

Een laag vast bedrag of laag verbruikstarief is geen volledige vergelijking. Vaste kosten kunnen voor lage en hoge verbruikers verschillend uitpakken. Bij een contract met marktprijzen is de jaarprijs in het aanbod een prognose, geen vaste jaarprijs. [05]

Kijk bij een vergelijkingsinstrument ook naar onafhankelijkheid, gelijke behandeling in zoekresultaten, zichtbaarheid van eigenaar, beheerder en financiering, actuele informatie en een breed aanbod. Een gecertificeerd instrument moet leveringstarieven, terugleverkosten en terugleververgoeding vergelijken. [02] Bekijk ook onze toets van energievergelijkers.

Hoe vergelijkt u een energiecontract met zonnepanelen?

Met zonnepanelen vergelijkt u altijd zowel afname als teruglevering. Alleen kijken naar het leveringstarief laat terugleverkosten en de terugleververgoeding buiten beeld.

Controleer bij ieder aanbod uw verwachte afname, verwachte teruglevering en de voorwaarden voor zonnepanelen. Terugleverkosten verschillen per leverancier. Ze kunnen een vast bedrag zijn of een bedrag per teruggeleverde kWh. [06] Terugleverkosten kunnen hoger zijn dan de terugleververgoeding.

Let ook op de einddatum van het contract. Loopt het contract door na 1 januari 2027, dan verandert de manier van verrekenen. Lees hoe de salderingsregeling afloopt voordat u een aanbod beoordeelt dat beide jaren omvat.

Wat verandert er voor zonnepanelen op 1 januari 2027?

Op 1 januari 2027 vervalt salderen. Tot en met 31 december 2026 kunnen huishoudens en kleine bedrijven teruggeleverde elektriciteit nog verrekenen met afgenomen elektriciteit. [03]

Vanaf 1 januari 2027 kunnen afname en teruglevering niet meer tegen elkaar worden weggestreept. U betaalt dan energiebelasting en btw over alle elektriciteit die u van de leverancier afneemt. Voor alle teruglevering ontvangt u een vergoeding. [03]

De terugleververgoeding is tot 1 januari 2030 minimaal 50% van het kale leveringstarief voor elektriciteit. [06] Terugleverkosten kunnen daarnaast blijven gelden.

Loopt uw contract door over 1 januari 2027, dan moet de leverancier afname en teruglevering uitsplitsen in twee perioden: een periode tot en met 31 december 2026 en een periode vanaf 1 januari 2027. Beoordeel zo'n contract daarom met de regels voor beide perioden.

Wat kost opzeggen van een energiecontract?

Een opzegvergoeding mag alleen bij tussentijds opzeggen van een contract voor bepaalde tijd met vast overeengekomen prijs of kosten, én alleen als die vergoeding in het contract staat. [04] Bij een variabel contract of een contract met marktprijzen betaalt u geen opzegvergoeding. [04]

De wettelijke berekening is: overeengekomen prijs min prijs van het referentieproductaanbod, vermenigvuldigd met de resterende hoeveelheid. Belastingen en overheidsheffingen tellen niet mee in deze berekening. [04]

De leverancier moet uitleggen welk referentieproduct wordt gebruikt. U kunt een indicatie van de vergoeding vragen. De leverancier moet de berekende vergoeding vervolgens twee maanden vastzetten. Is de actuele energieprijs hoger dan uw oude contracttarief, dan bent u bij een vast contract geen opzegvergoeding verschuldigd. [04]

Een geldelijke welkomstpremie kan apart meetellen. Zegt u binnen zes maanden na de start op, dan mag de leverancier terugbetaling vragen tot maximaal het bedrag van die premie. Na zes maanden hoeft u die premie niet meer terug te betalen. [04]

De opzegtermijn staat in uw contract en is maximaal één maand. Voor een contract dat op afstand of buiten een verkoopruimte is gesloten, geldt een bedenktijd van 14 dagen na het sluiten van het contract.

Hoe werkt overstappen en wanneer krijgt u de eindafrekening?

U stapt over door een overeenkomst met een nieuwe leverancier te sluiten. Bij die overstap mogen leveranciers alleen een eventuele toegestane opzegvergoeding rekenen. [02]

Bewaar het aanbod op maat, de contractvoorwaarden en de bevestiging van het nieuwe contract.

Na een overstap of verhuizing moet de eindafrekening binnen zes weken worden verstuurd. [02] Controleer daarop het verbruik, de vaste kosten, eventuele terugleverkosten en de verrekening van voorschotten.

Wat gebeurt er als uw energieleverancier failliet gaat?

Bij een vergunningintrekking zorgt de ACM voor continuïteit van energielevering. U komt dus niet zonder energie te zitten als uw leverancier niet meer kan leveren. [07]

Na een gedwongen leverancierswissel kunt u zonder opzegvergoeding naar een andere leverancier overstappen. Voorschotten, borgsommen en een nog niet ontvangen welkomstpremie kunnen wel onderdeel zijn van de faillissementsboedel. Die bedragen zijn niet gegarandeerd. [07]

Heeft u zonnepanelen, dan stopt de lopende salderingsperiode bij de oude leverancier. Bij de tijdelijke of nieuwe leverancier begint een nieuwe periode. Dat kan gevolgen hebben voor de afrekening.

Veelgestelde vragen

Welk energiecontract is het beste in 2026?

Er is geen universeel beste energiecontract. Een vast contract geeft prijszekerheid voor de contractduur. Variabele tarieven kunnen wijzigen en tarieven die met de markt meebewegen volgen kortere prijsbewegingen. Vergelijk altijd een aanbod op maat met uw verbruik, woning, zonnepanelen en teruglevering. De ACM geeft geen universeel advies voor één contracttype. [01]

Kan ik een vast energiecontract tussentijds opzeggen?

Ja, dat kan. Een opzegvergoeding mag alleen gelden bij tussentijds opzeggen van een contract voor bepaalde tijd met vast overeengekomen prijs of kosten, als die vergoeding in het contract staat. Bij een variabel contract of een contract met marktprijzen betaalt u geen opzegvergoeding. De opzegtermijn staat in het contract en is maximaal één maand. [04]

Heb ik een slimme meter nodig voor een contract met marktprijzen?

Ja. Voor een contract met marktprijzen is een slimme meter nodig. Elektriciteitstarieven kunnen per kwartier, uur of dag veranderen. Het gastarief kan per dag veranderen. In een aanbod op maat moet de leverancier extra uitleg geven over prijsrisico's, marktwerking en dat een slimme meter nodig is. [05]

Waar let ik op als ik zonnepanelen heb?

Vergelijk naast het leveringstarief altijd terugleverkosten, terugleververgoeding en uw verwachte teruglevering. Terugleverkosten kunnen een vast bedrag zijn of een bedrag per teruggeleverde kWh. Ze kunnen hoger zijn dan de terugleververgoeding. Kijk ook of het contract doorloopt na 1 januari 2027, wanneer salderen stopt. [06]

Wat gebeurt er met mijn energiecontract als salderen stopt?

Loopt uw contract door na 1 januari 2027, dan moet de leverancier afname en teruglevering uitsplitsen in twee perioden. De eerste loopt tot en met 31 december 2026. De tweede begint op 1 januari 2027. Vanaf die datum kunnen afname en teruglevering niet meer tegen elkaar worden weggestreept. [03]