Bij 21% van de nieuwe woningen geen bouwstart geregistreerd

UTRECHT, 28 september 2026

Bij 21 procent van de nieuwbouwwoningen die in 2023, 2024 en 2025 zijn opgeleverd (44.627 van de 211.728), stond vooraf nooit in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) dat de bouw was begonnen. Dat blijkt uit een telling van onderzoeksplatform Geteld voor alle 342 gemeenten, een week nadat het kabinet het Actieplan Versnelling Woningbouw presenteerde.

Daardoor tellen de officiële cijfers woningen die al in aanbouw zijn nog als 'vergund, niet gestart'. Volgens de statistiek was in mei 46 procent van de woningen in de pijplijn in aanbouw en 54 procent vergund maar nog niet gestart; in werkelijkheid ligt het eerste aandeel hoger.

Het gat verschilt sterk per gemeente. In 37 van de 254 gemeenten met minimaal 200 opgeleverde woningen ontbrak de melding bij meer dan de helft, onder meer in Lisse (100 procent), Teylingen (100 procent), Alkmaar (99,8 procent), Hillegom (99,5 procent) en Beekdaelen (91 procent). Een controle in de BAG zelf laat zien dat het patroon doorloopt: op 28 september stonden in Alkmaar 505 gebouwen op 'bouwvergunning verleend' en 4 op 'bouw gestart'.

Landelijk gaat het dit jaar beter: van januari tot en met augustus ontbrak de melding bij 14 procent (voorlopig). Haarlem, waar het gat in de drie jaar daarvoor 51 procent was, registreerde dit jaar bij alle 155 opgeleverde woningen vooraf de start. In Den Haag werd het gat juist groter: 46 procent dit jaar, tegen 13 procent in 2023 tot en met 2025.

Waarom die melding ertoe doet

Een bouwer moet de gemeente ten minste twee werkdagen voor het begin van de bouw informeren (Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 7.7). De gemeente zet de woning dan in de BAG op 'bouw gestart'. Die status telt mee in de cijfers waarmee Rijk en provincies de woningbouw volgen. Ontbreekt hij, dan staat een woning in aanbouw tot de oplevering te boek als vergunning die nog op de start wacht.

Dat raakt het cijfer dat in het debat over stilstand vaak valt: woningen die al meer dan twee jaar vergund zijn zonder dat de bouw begon. Landelijk telt de statistiek er 24.234 (juni 2026). In de 133 gemeenten die de bouwstart vrijwel altijd registreren, gaat het om 4.434 woningen. Daar meet het cijfer wel stilstand: in Lelystad bijvoorbeeld 261 woningen, twee jaar eerder 4.

“De bouwer moet de gemeente laten weten dat hij begint. Toch staat die start vaak niet in de registratie waarmee het Rijk de woningbouw volgt,” zegt Maarten Stad, onderzoeker bij Geteld. “Het kabinet wil de bouw versnellen en meet die met deze cijfers. Wie wil weten hoeveel vergunde woningen echt stilliggen, moet eerst weten of die meldingen niet worden gedaan of niet worden verwerkt.”

Het kabinet presenteerde op 21 september het Actieplan Versnelling Woningbouw, dat het ontwerp- en vergunningstraject in 2030 wil halveren van gemiddeld acht naar vier jaar en ook bouwen in gebieden met netcongestie mogelijk wil maken.

Wat het cijfer wel en niet zegt

Deze woningen zijn gebouwd en opgeleverd. Een ontbrekende registratie zegt dat de start niet voor de oplevering in de BAG stond, omdat de melding ontbrak of niet op tijd is verwerkt. Het CBS meldt zelf dat over 2015 tot en met het tweede kwartaal van 2026 gemiddeld 25 procent van de bouwstartmeldingen ontbreekt. De vergunningscijfers van juni tot en met augustus 2026 houdt het CBS in vanwege twijfel over de betrouwbaarheid rond de nieuwe netcongestieregels; die zitten niet in deze telling.

De cijfers voor elke gemeente, met een label dat zegt hoe betrouwbaar het stilstandcijfer daar is, staan op de datapagina.