Waterhardheid per gemeente in 2026

De gemeentenaam is een bruikbare zoekingang, maar postcode, adres en leveringsgebied geven een nauwkeuriger antwoord op de waterhardheid. Hieronder staan controleerbare waarden, omrekeningen en koopduiding voor wie eerst de lokale situatie wil kennen voordat diegene leest over alles over de waterontharder.

Hoe hard is het water in mijn gemeente?

Het antwoord verschilt per drinkwaterbedrijf, postcode en productielocatie: zie de controleerbare waarden in de tabel hieronder. De gemeentenaam is een zoekingang, controleer de waarde op postcode of adres, omdat een gemeente geen drinkwatertechnische eenheid is.

Nederland heeft tien drinkwaterbedrijven: PWN, Waternet, Dunea, Oasen, Evides, Brabant Water, WML, Vitens, WMD en Waterbedrijf Groningen. [02]

Niet in deze tabel: aanschafkosten, installatiekosten, onderhoudskosten, besparingen of terugverdientijden. De tabel vergelijkt alleen bronvaste hardheidswaarden en meetperioden.

Commerciële sites noemen voor Amsterdam een bereik van 6,00 tot 10,36 dH en voor Noord-Brabant waarden tot 19 dH. [32] [31] Wij houden de actuele leveranciersgegevens aan: Waternet vermeldt 7,8 dH voor alle klanten en Brabant Water meldt doorgaans maximaal 11,2 dH voor geleverd drinkwater. [11] [15]

Dunea had op 9 september 2026 rapportages over het eerste en tweede kwartaal van 2026 en jaaroverzichten over 2025 online staan. [09] Vergelijk een jaarmeting uit 2025 daarom niet zonder meer met een actuele consumentenwaarde.

Waarom is één waterhardheid per gemeente niet altijd exact?

Eén getal per gemeente kan onjuist zijn, omdat water uit meerdere productielocaties of mengzones kan komen. Onderhoud, storingen, bedrijfsvoering, meetmomenten en meetonzekerheid kunnen de gemeten samenstelling ook beïnvloeden. [03] WML meldt dat water op veel plaatsen van meer dan één productielocatie kan komen. [18]

Oirschot laat zien waarom een bandbreedte nodig is. Brabant Water vermeldt daar 5,54 tot 9,52 dH, afhankelijk van de levering. [16] De berekening is: 9,52 min 5,54 = 3,98 dH. Binnen dezelfde woonplaatsinformatie kan de hardheid dus 3,98 dH verschillen, gecontroleerd op 10 september 2026. [16]

Controleer daarom steeds:

• het drinkwaterbedrijf op uw adres;
• de postcode of het huisnummer bij de opzoekwaarde;
• de meetperiode van de waarde;
• het gemiddelde, minimum en maximum, of een bandbreedte door menging.

Wat betekenen dH, mmol/l en ppm?

dH, mmol/l en ppm zijn verschillende manieren om waterhardheid uit te drukken. Het Drinkwaterbesluit definieert totale hardheid als het aantal mmol calciumionen plus magnesiumionen per liter. [01]

De omrekening is: 1 mmol/l totale hardheid is circa 5,6 dH. [19] Andersom is 1 dH circa 0,178 mmol/l. [28] Een dH is ook circa 17,8 mg/l CaCO3-equivalent. [24]

De tabel rekent met de genoemde omrekenfactoren. ppm is alleen numeriek ongeveer gelijk aan mg/l wanneer een bron of apparaat uitdrukkelijk ppm als CaCO3 bedoelt. [24]

Wanneer is water zacht, gemiddeld of hard?

Water tussen 4 en 8 dH geldt in een veelgebruikte indeling als zacht, tussen 8 en 12 dH als gemiddeld en tussen 12 en 18 dH als vrij hard. Nederland heeft geen officiële uniforme hardheidsschaal: drinkwaterbedrijven gebruiken verschillende indelingen. [24]

De indeling komt van Dunea en is geen norm. [06] Onder 8 dH geldt bij onze beoordeling alleen als kooprichtlijn: doorgaans is er geen technische noodzaak voor een ontharder en mogelijke winst zit vooral in persoonlijk comfort.

Waterbedrijf Groningen stelt dat water van 18 tot 30 dH in Nederland door centrale ontharding nauwelijks meer wordt geleverd. [22]

Waarom verschilt de waterhardheid per regio?

De hardheid verschilt per regio doordat Nederlands drinkwater uit grondwater en oppervlaktewater wordt gemaakt. [26] De bodemsamenstelling bepaalt mede hoeveel calcium en magnesium in grondwater aanwezig is. [25]

Evides gebruikt grondwater, duinwater en Maaswater. Het bedrijf noemt bodemopbouw, grondwaterstroming en landbouw als oorzaken van verschillen tussen productiebedrijven. Duinen zijn van nature kalkrijker. Een deel van het uit Maaswater gemaakte drinkwater wordt in spaarbekkens onthard. [13]

Welke drinkwaterbedrijven ontharden het water al centraal?

Meerdere drinkwaterbedrijven ontharden centraal, maar niet ieder bedrijf publiceert één bedrijfsbreed doelniveau. Waternet vermeldt 7,8 dH voor alle klanten en Dunea noemt circa 7,9 dH. [11] [06]

Niet in deze tabel: kosten van centrale ontharding, gevolgen voor het drinkwatertarief en financiële opbrengsten per huishouden.

De centrale verlaging bij Waternet is 8,4 min 7,8 = 0,6 dH. De genoemde hardheid daalde dus met 0,6 dH sinds 2015, gecontroleerd op 10 september 2026. [11]

Wanneer veroorzaakt hard water kalkaanslag?

Ook zacht water bevat kalk en kalk kan bij verhitting neerslaan. [21] Waterbedrijf Groningen meldt dat bij 5,6 tot 12,5 dH nog kalkaanslag kan optreden. [23]

dH geeft een eerste inschatting, maar voorspelt niet rechtstreeks hoeveel kalk bij verwarming neerslaat. Vitens gebruikt daarom TACC90: de maat voor theoretisch afzetbaar calciumcarbonaat bij 90 °C. Vitens hanteert maximaal 0,6 mmol/l en verwacht daaronder geen of nauwelijks problemen met kalkafzetting. [25] Een algemene dH-grens voor schade aan ieder apparaat is niet gevonden.

Bij waterverwarming spelen hardheid, temperatuur en kalkafzetbaarheid samen een rol. Dat geldt ook voor kalk en de zonneboiler.

Wanneer heeft een waterontharder weinig toegevoegde waarde?

Onder 8 dH bestaat doorgaans geen technische noodzaak voor een waterontharder en ligt mogelijke winst vooral bij persoonlijk comfort. Dit is geen wettelijke grens en geen bewijs dat een ontharder bij deze waarde niets doet.

De wet bevat geen aankoopgrens voor een particuliere waterontharder. [24] Drinkwaterplatform schrijft dat de Consumentenbond en Europese zusterorganisaties adviseren pas bij meer dan 20 dH zelf te ontharden. Dit is een terughoudende consumentenrichtlijn, geen norm. [24]

Waternet schrijft dat klanten bij circa 8 dH hun water niet zelf hoeven te zuiveren. [33] Lees ook voor wie een ontharder niet loont en bekijk hoe een waterontharder werkt.

Wat zegt de wet over ontharden tot 5,6 dH?

Het Drinkwaterbesluit noemt bij ontharding of ontzouting een totale hardheid van meer dan 1 mmol/l, circa 5,6 dH. [01] De eis is gericht op de eigenaar van een drinkwaterbedrijf en geldt op het leveringspunt en tappunt.

De regeling maakt een uitzondering wanneer een afwijking op het tappunt wordt veroorzaakt door een woninginstallatie of andere aangesloten installatie. [01] Daarom staat er geen algemeen verbod voor iedere particuliere installatie die thuis onder 5,6 dH onthardt.

Vitens legt de grens uit voor onthard drinkwater dat via een gemeenschappelijk leidingnet aan anderen wordt geleverd, zoals in een restaurant of sportschool. [29]

Welke kosten en besparingen zijn wel onderbouwd?

Brabant Water noemt een netto voordeel van gemiddeld € 8 tot € 20 per huishouden per jaar door zachter water. Dit is een leverancierseigen claim en niet onafhankelijk bevestigd voor landelijke toepassing. [17]

Niet in deze tabel: aanschaf, installatie, onderhoud en verbruikskosten van een particuliere waterontharder. De bron bevestigt de genoemde landelijke toepasbaarheid of terugverdientijd niet.

€ 20 min € 8 = € 12 per huishouden per jaar. Dat is de bandbreedte binnen de claim van Brabant Water, gecontroleerd op 10 september 2026. [17] € 8 gedeeld door 12 = afgerond € 0,67 per maand en € 20 gedeeld door 12 = afgerond € 1,67 per maand. Vergelijk dit pas daarna met wat een waterontharder kost.

Waar moet een veilige installatie aan voldoen?

Een veilige installatie heeft volgens Brabant Water bij een ionenwisselaar een terugstroombeveiliging van type CA. De afvoerleiding van de ontharder moet met een zichtbare onderbreking op de riolering uitkomen. [15]

Gebruik deze installatiecheck:

• terugstroombeveiliging van type CA bij een ionenwisselaar;
• zichtbare onderbreking tussen afvoerleiding en riolering;
• bij een verwisselbaar filter een controleerbare keerklep van type EA;
• een erkende kwaliteitsverklaring, zoals Kiwa Water Mark, of een gelijkwaardige erkende verklaring. [15]

RIVM waarschuwt dat materialen, filters, leidingen en toestellen die met drinkwater in contact komen gevolgen kunnen hebben voor stoffen in het water en microbiële groei. [27]

Waar mensen het over oneens zijn

Bij middelhard water vinden sommige mensen een waterontharder overbodig. Zij wijzen op de aanschaf en vragen zich af of ontharden invloed heeft op de mineraalinname. Anderen willen er juist een zodra zij kalkaanslag op kranen, glaswerk of apparaten zien. Wij wegen dat zo: bij ongeveer 8 tot 12 dH is een ontharder meestal een comfortkeuze, geen technische noodzaak. Kalkaanslag kan wel optreden. Er is geen wettelijke koopgrens en de terughoudende consumentenrichtlijn ligt pas boven 20 dH. [24] [23]

Veelgestelde vragen

Hoe hard is mijn water op mijn postcode?

Controleer eerst welk drinkwaterbedrijf op uw adres levert en gebruik daarna de postcode- of adresopzoeking van dat bedrijf. Een gemeentenaam geeft alleen een indicatie. Binnen een gemeente kunnen meerdere productielocaties of mengzones voorkomen. WML biedt opzoeking via postcode en huisnummer. Waterbedrijf Groningen biedt postcodeopzoeking voor de maximale hardheid in de straat. [19] [22]

Hoeveel dH is zacht water?

In een veelgebruikte, niet-wettelijke indeling is 4 tot 8 dH zacht water. Nederland heeft geen officiële uniforme hardheidsschaal. PWN noemt zijn bedrijfsbrede gemiddelde van 7,9 dH bijvoorbeeld zacht water. [10] Gebruik de klasse als eerste duiding, maar controleer voor instellingen van een apparaat altijd de lokale waarde en meetperiode.

Is een waterontharder nodig bij 8 dH?

Rond 8 dH is een waterontharder doorgaans technisch niet nodig en mogelijke winst gaat vooral over persoonlijk comfort. Kalkaanslag kan nog optreden. Waternet schrijft dat klanten bij circa 8 dH hun water niet zelf hoeven te zuiveren. [33] Controleer ook of uw adres een bandbreedte heeft door wisselende levering.

Mag ik thuis ontharden tot onder 5,6 dH?

De hardheidseis van meer dan 1 mmol/l richt zich op de eigenaar van een drinkwaterbedrijf. Het Drinkwaterbesluit maakt bovendien een uitzondering voor afwijkingen door een woninginstallatie of andere aangesloten installatie. [01] Daarom geldt niet als algemene regel dat een particulier thuis nooit onder 5,6 dH mag ontharden. Controleer wel de voorwaarden van uw waterleverancier.

Hoe vaak veranderen waterhardheidsgegevens?

Dat verschilt per drinkwaterbedrijf en publicatie. WML actualiseert overzichten per productielocatie ieder kwartaal. [18] Dunea had op 9 september 2026 kwartaalrapportages over 2026 en jaaroverzichten over 2025 beschikbaar. [09] Controleer bij gebruik steeds de publicatiedatum en meetperiode.